Our Blog

Nieodpłatny dział spadku a podatek od spadków i darowizn

Dział spadku może mieć tak charakter nieodpłatny, jak i odpłatny. Możliwy jest on w drodze umowy pomiędzy spadkobiercami bądź w ramach postępowania sądowego. Co do zasady, nieodpłatne czynności prawne takie jak dziedziczenie, darowizna czy nieodpłatne zniesienie współwłasności podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Z uwagi na częstotliwość zawierania umów, na mocy których spadkobiercy nieodpłatnie czy też częściowo nieodpłatnie dokonują działu spadku wskazanym jest wyjaśnić czy ta czynność także podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Dział spadku może nastąpić poprzez:
– podział fizyczny rzeczy wspólnej, czyli np. podzielenie jednej nieruchomości na kilka mniejszych,
– sprzedaż rzeczy wspólnej,
– przyznanie rzeczy jednemu lub niektórym ze współwłaścicieli.
W praktyce z nieodpłatnym działem spadku mamy do czynienia zwykle tam gdzie masa spadkowa jest niewielka tj. obejmuje na przykład jedno mieszkanie, a spadkobierców jest kilku i zaliczają się oni do kręgu najbliższej rodziny. W takiej sytuacji często uzgadniają oni, że lokal będzie przyznany jednemu z nich bez obowiązku spłaty udziałów pozostałych spadkobierców i w takim przypadku właśnie mamy do czynienia z nieodpłatnym działem spadku.

Art. 1 ust 1 ustawy z 28.7.1983 r. o podatku od spadków i darowizn stanowi, że podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;
2) darowizny, polecenia darczyńcy;
3) zasiedzenia;
4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
W art. 1 a z kolei ustawodawca postanowił, że przepisy ustawy o nieodpłatnym zniesieniu współwłasności stosuje się odpowiednio do nieodpłatnego nabycia własności rzeczy wspólnej (wspólnego prawa majątkowego) albo jej części przez niektórych dotychczasowych współwłaścicieli na dalszą współwłasność oraz do wyodrębnienia własności lokali na rzecz niektórych lub wszystkich współwłaścicieli. Bezspornie nie wymienił zatem wśród tych czynności opodatkowanych przedmiotowym podatkiem nieodpłatnego działu spadku pomimo, że kodeks cywilny przewiduje możliwość nie tylko nieodpłatnego zniesienia współwłasności ale i działu spadku, do którego nota bene stosuje się przepisy o zniesieniu współwłasności.
Nie ma co do zasady sporu wokół tego, że katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn określony w przepisach ustawy o podatku od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym. Wobec czego, wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią jedyne przypadki podlegające opodatkowaniu tym podatkiem.
Tym samym, nieodpłatny dział spadku jako niewymieniony w tym katalogu nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Potwierdził to m.in. w wydanej interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, sygn. IBPBII/1/436-133/14/MCZ.
Również dokonanie częściowego działu spadku, jako czynność niewymieniona w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn (tak. w interpretacja indywidualna z dnia 6 lipca 2012 r., znak IPTPB2/436-49/12-2/KK.

Reasumując, nieodpłatny dział spadku, niezależnie od tego czy następuje na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami czy na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców, nie podlega podatkowi od spadków i darowizn.

Zasiłek chorobowy a prowadzenie działalności gospodarczej
Likwidacja książeczki mieszkaniowej a rozliczenia małżonków

Jeżeli potrzebują Państwo pomocy prawnej w podobnej sprawie zapraszam do skorzystania z usług mojej Kancelarii. Szczegóły (Koszt, zakres i termin realizacji usługi) można ustalić telefonicznie pod nr.: 694 433 846 lub za pośrednictwem e-mail: katarzyna.siwiec@radca.prawny.org.pl